Opp om morran?

FrP og Høgre børstar no støv av det gamle kravet om at sosialhjelpsmottakarar må kome seg ”opp om morran” om dei skal få utbetalt stønad. At dei færraste tek skade av å stå opp tidleg om morgonen er det for så vidt enkelt å vere samd i. Derimot er det to andre problem ved tilnærminga frå Høgre og FrP som gjer at framlegget er heilt bak mål:

For det fyrste er det i utgangspunktet samfunnet – kommunen og staten – som sviktar når nokon har økonomisk sosialhjelp som hovudinntektskjelde over lengre tid. Sosialhjelp er ikkje meint å skulle vere ein langtidsstønad, men ei inntekt ein kan ha i kortare tidsrom dersom anna inntekt – frå arbeidslivsdeltaking eller meir varig stønad – ikkje strekk til.

Og for det andre – og det er nok også det viktigaste – er det ei fordummande generalisering at det er ved å kome seg opp om morgonen sosialhjelpsmottakarar kan få eit betre liv. Har ein vanskar med å skaffe seg anna inntekt enn sosialhjelp, har ein i regelen nokså store utfordringar i livet sitt. Det kan handle om rus, sjukdom, funksjonshemming eller andre forhold som gjer at ein har kome skeivt ut. Å insinuere at det er ved å stå tidlegare opp om morgonen desse kan få eit betre liv, er ingenting anna enn eit slag i trynet på ei svak gruppe i samfunnet.

Deltakande budsjettering på St. Hanshaugen?

Eg har ved fleire tidlegare høve skrive her på bloggen om forsøksprosjektet med deltakande budsjettering som fleirtalspartia Ap, SV og Raudt i bydelsutvalet i Bydel St. Hanshaugen ynskjer å gjennomføre. Arbeidet med prosjektet har sant å seie gått treigare enn eg hadde håpa. Hovudgrunnen til dét er den nokså distinkte motstanden frå byrådet i Oslo, der det som kjent er Høgre og FrP som rår grunnen.

Men no kan det faktisk sjå ut som at ting er i ferd med å gå seg litt til. I eit oppslag i Klassekampen førre veke (ikkje på nett) uttalte i alle høve byråd Jøran Kallmyr (FrP) mellom anna at ”Bydelsutvalget står fritt til å gjennomføre høringer og rådgivende avstemninger, så lenge de ikke er bindende for bydelsutvalet”. Det er heilt andre signal enn dei som kom frå same Kallmyr i form av eit brev til bydelen om saka i fjor.

Kan hende vil det dermed lukkas å få gjennomført eit forsøksprosjekt med deltakande budsjettering i bydelen før neste lokalval, i 2011. Det trur eg ville vore særs verdifullt, ikkje minst som eit bidrag til å styrkje deltakinga og oppslutnaden om dei demokratiske institusjonane våre. Valoppslutnaden i Bydel St. Hanshaugen var ved førre lokalval så vidt over 50 prosent. Forhåpentlegvis vil meir deltaking frå folk flest mellom vala føre til større oppslutnad også på sjølve valdagen.

Kulturvalkamp for FrP

Kultureliten mobiliserer no mot FrP. Dei meiner partiet er kulturfiendtleg, og at politikken deira vil øydeleggje vilkåra for mange kunstnarar og kulturutøvarar i Noreg. Om eg hadde eg vore partistrategi i FrP no om dagen ville eg gledd meg stort.

La meg aller fyrst gjere det krystallklårt: Eg er ein sterk tilhengar av den raudgrøne kulturpolitikken, og meiner det offentlege engasjementet andsynes kultursektoren både skal halde fram og forsterkast ytterlegare. I tillegg er eg kulturelskar, og gler meg ofte over både norsk film, litteratur, teater og musikk. Og eg meiner slett ikkje at norske kunst- og kulturutøvarar berre skal vere glade for at dei har det så godt, og difor aller helst bør teie still.

Derimot trur eg ikkje folk flest strøymer i flokk til dei raudgrøne når Dag Solstad seier offentleg at FrP ynskjer kutt i kulturoverføringane ”fordi det ikke skal komme like gode forfattere som meg en gang til.”. Og aksjonar mot FrP har med respekt å melde vorte gjennomført før. Utan at det har bidrege til anna enn at FrP sine yndlingsmantra – ”Vi er det nye Arbeiderpartiet. Det er oss mot eliten. Det er vi som er for folk flest” – har vorte både bekrefta og forsterka.

At FrP har ein kulturfiendtleg politikk er utan tvil riktig. Det paradoksale er at kultureliten sjølve no aukar sjansane for at denne politikken vil verte seten ut i livet.

Pensjon valkamptema?

På SV-landsmøte tidlegare i år vart det i arbeidsprogrammet vedteke at SV er mot kutt i framtidige pensjonar, at SV ynskjer besteårsregelen i staden for alleårsregelen, og at pensjonane framleis må regulerast i takt med lønsstigninga. I røynda gjekk dermed altså SV-landsmøte inn for ei full reversering av heile pensjonsreforma.

Dei tre sentrale elementa i pensjonsreforma er levealdersjustering (at pensjonane vert lågare jo lengre levealder årskullet ein tilhøyrer viser seg å få), innføringa av ein alleårsregel der alle åra i arbeid vert lagt til grunn ved utrekninga av pensjonen (medan ein i dag får pensjonen utrekna ut frå dei 20 beste inntektsåra ein har hatt), og at pensjonar under utbetaling berre skal auke med lønsstiginga minus 0,75% kvart år (medan det i dag er slik at dei skal auke med det same som lønsstiginga.

Desse tre elementa vil om dei vert innført gje eit vesentleg mindre rettvist og meir usosialt pensjonssystem enn me har i dag. Det vil føre med seg at dei som har råd til det sparar seg opp tilleggspensjonar privat. Medan dei som ikkje har råd må leve av ein langt dårlegare pensjon enn kva folketrygdsystemet me har i dag ville gjeve.

I mine auge var difor pensjonsvedtaket på SV-landsmøte særs klokt. Om det også skulle verte synleggjort for veljarane i valkampen, trur eg det vil kunne verke positivt for veljaroppslutnaden.

Lite progressiv formuesskatt

Høgre og FrP ynskjer formuesskatten vekk. Eg meiner me i staden både bør auke formueskatten og innføre fleire trinn i systemet for korleis formuar vert skatta.

Høgre og FrP påstår at skatt på formuar øydelegg investeringsviljen. Likevel har ikkje manglande investeringsvilje nett vore eit problem i Noreg dei siste åra. Derimot er det i mine auge problematisk at måten me skattar formuar på her i landet er så lite progressiv. Har du formue på minst 470.000 kroner betalar du 1,1 prosent skatt. Og that’s it! Om du har éin million i formue eller 100 millionar spelar sånn sett inga rolle; skatten på formuen er den same.

Så kan ein sjølvsagt gjerne hevde at det vert feil å skatte pengar bunde opp i næringsverksemd like tungt som pengar plassert på høgrentekonto. Det er eit argument eg aldri heilt har akseptert. Investerer ein formuen sin i næringsverksemd gjer ein det for å få att mykje meir enn ein putta inn. Nøyaktig det same ein gjer ved å plassere formuen sin på høgrentekonto, altså.

Formuar i Noreg veks lett. Det er ikkje minst av di me lever i eit stabilt samfunn med solide samfunnsinstitusjonar, robuste samfunnsstrukturar og høg samfunnslojalitet. At folk som får lov til å vere rike i eit slikt samfunn bidreg med litt meir er difor i mine auge berre rett og rimeleg.