På tide med IA-omstart?

Likestillings- og diskrimineringsombudet (LDO) offentleggjorde tysdag likestillingsrekneskapen for 2009, SaLDO. Her kjem det mellom anna fram at 55 prosent av funksjonshemma står utanfor arbeidslivet, og at over 90.000 funksjonshemma seier dei gjerne vil ha jobb.

Det er interessante og høgst urovekkjande tal. Men eigentleg er det endå meir urovekkjande at det no har vore slik i årevis. For det er slett ikkje gjennom SALDO me fyrst har fått høyre at funksjonshemma slit i arbeidslivet: Statistisk Sentralbyrå gjennomførte si fyrste tilleggsundersøking om funksjonshemma i arbeidslivet allereie i 2000, og har stort sett gjennomført nye slike tilleggsundersøkingar kvart år etter det. Bilete som har kome fram i desse er nøyaktig det same som det LDO no også melder om: Godt over halvparten av funksjonshemma står utanfor arbeidslivet, samstundes som mange av dei ynskjer seg jobb.

Det verkeleg interessante no er difor kva som kan gjerast for å betre situasjonen – ein situasjon me altså har vore klar over i (minst) eit tiår. Eg trur mykje kan gjerast i samband med den nye IA-avtalen, som skal på plass til våren. Auka yrkesdeltaking frå funksjonshemma var allereie frå starten i 2001 med som målsetnad i IA-avtalen. Men fint lite er gjort så langt. Å få til ein ny IA-avtale der fokus verkeleg er på å få fleire funksjonshemma i arbeid, ville difor no vere ein god (om)start.

Ny medisin?

Statsministeren varslar no innstramingar i sjukelønsordninga. Mellom anna er det (endå ein gong) på tale å auke arbeidsgjevar sin del av sjukelønsutbetalingane, og også å stille strengare krav til sjukemeldte om å kome seg tidlegare attende på arbeid att.

Min fyrste reaksjon er at styresmaktene no bør verte samde med seg sjølve om det dei ynskjer er å redusere sjukefråværet, eller om dei eigentleg er mest opptekne av å redusere staten sine utgifter til sjukefråvær. Om det er det siste fokuset eigentleg ligg på, er tiltaka Stoltenberg varsla i går sikkert ikkje så dumme. Noko særskilt effekt på sjølve sjukefråværstala trur eg derimot ikkje at tiltaka vil ha.

Det verkar i mine auge naivt å tru at folk vert mindre sjuke av å stadig få høyre at dei må vere mindre sjuke. Likevel verkar det meir og meir som om det nettopp er dét som er hovudstrategien i sjukefråværsinnsatsen frå styresmaktene si side. Eg trur det ville vore langt meir verknadsfullt om det i staden vart fokusert på kva forhold i arbeidslivet som gjer at folk vert sjukemeldte. Og då er det dei med lange sjukefråvær, som fører til at fare for utstøyting oppstår, eg fyrst og fremst tenkjer på. Korttidssjukefråværet i Noreg er lite, og utgjer ikkje noko problem å snakke om, korkje for folketrygda eller for den einskilde.

Tøft 2010 for St. Hanshaugen

I neste månad skal eg vere med på å vedta bydelsbudsjettet for Bydel St. Hanshaugen. I motsetnad til kva mange kan hende trur, er det slett ikkje småpengar som ligg i ein oslobydel sitt budsjett: I St. Hanshaugen skal me fordele over ein halv milliard kroner, og me er langt frå den oslobydelen som har mest pengar å rå over.

Likevel er det på det reine at me i Bydel St. Hanshaugen kjem til å få eit særs skrint 2010. Reduksjonane i løyvinga frå H/Frp-byrådet er store, og Bydel St. Hanshaugen er den bydelen i Oslo som får minst pengar til fordeling per ibuar. Det gjer at det neste år må kuttast i det meste me har av tilbod og tenester. Taparane vert sjølvsagt folk flest som bur i bydelen.

Eg meiner det er uakseptabelt. Som folkevald vert både eg og dei andre bydelspolitikarane tvungne av byrådet til å gje dei som bur i bydelen vår eit langt dårlegare tilbod enn kva mange av oss føler me kan stå inne for. Mi klare oppmoding til bystyrefleirtalet er difor at dei overstyrer Høgre og FrP, og går inn for å auke dei samla løyvingane til oslobydelane for 2010 med 500 millioner kroner. Det trengs, om me vil at tilbodet til dei som bur i hovudstaden skal verte sånn passe til neste år…

Venstrebløff om fattigdom

Venstre vil nytte nær to milliardar kroner meir på fattigdom enn Regjeringa. Det er sjølvsagt i utgangspunktet flott. Men for det fyrste var Venstre aldri var i nærleiken av å få gjennomslag for ei liknande fattigdomssatsing som det Regjeringa ynskjer for 2010 då partiet sjølve sat i regjering saman med Høgre og KrF.

For det andre – og det er viktigare - handlar fleire av framlegga i det Venstre kallar ”tiltak for å bekjempe fattigdom” eigentleg ikkje om fattigdom. Til dømes ynskjer partiet auka minstefrådraget i lønsinntekta, til 38 prosent. Men for å få eit slikt frådrag må ein rimelegvis vere i jobb. Der er i regelen ikkje dei som slit med fattigdom.

I tillegg meiner Venstre at fleire pengar til spesialpedagogar, helsesystertenesta og leksehjelp er gode fattigdomstiltak. Misforstå meg ikkje; dette er tiltaka som i seg sjølv i høgste grad er positive. Men om dei kan karakteriserast som fattigdomstiltak er det i så fall ei enorm mengd med andre tiltak og ordningar som allereie ligg i statsbudsjettframlegget frå Regjeringa som også må reknast med. Då vert det Venstre framstiller som auka fattigdomssatsing i røynda berre eit blaff.

Eg er glad for at både Venstre og KrF freistar å reise fattigdomsfokuset. Men er det noko me har nok av innan fattigdomsfeltet er det symbolpolitikk. Det er openbert ikkje Venstre samde i.

Adresse uvesentleg?

Oslo er ein delt by, på fleire måtar enn ein. Aftenposten Aften (berre på papir) sat til dømes i førre veke fokus på at det er ei stor overvekt av oslopolitikarane – særskilt dei frå høgresida – som bur på vestkanten. Medan det er på austkanten dei sosiale utfordringane, levekåra, utdanningsnivået, helsetilstanden og inntektsnivået er mest iaugefallande.

Til dette svarar Oslo Høgre-leiar Michael von Tetzchner at ”Årsaken til at folk har et problem er ikke at de har en adresse”. Det må vere den aller mest klåre avvisinga av det som i mine auge i dag er den aller viktigaste utfordringa i Oslo: At byen er delt mellom aust og vest på dei fleste levekårsindikatorane me kjenner til, og at det heilt gjennomført er folk i aust som kjem dårlegast ut.

Høgre og FrP får betydeleg fleire røyster i vestkantbydelane enn i austkantbydelane. Det er i og for seg ikkje så unaturleg. Men når dei ignorere dei openberre utfordringane i Oslo knytt til sosial ulikskap mellom anna innan helse, utdanning, inntekt og arbeidslivstilknyting, er dette sterkt kritikkverdig. Framfor alt er det endå eit prov på at den beste måten å faktisk få gjort noko for styrka utjamning og meir sosialt likeverd i Oslo, er å allereie no starte arbeidet med å få kasta Høgre og FrP ut or byrådskontora etter kommunevalet om to år.